Pyntedokker?

Det hender ikke sjeldan at ein kjem i stuss over ting ein les i avisa. Eg har mine triggerpunkt, som om dei blir masserte vil føre til at det kjem nokre meiningsytringar. Eit av desse er det at kvinner er forventa å ta seg ut. Her om dagen leste eg følgjande kommentar frå VGs moteekspert:

"Som motekritiker er jeg mindre streng og aldri nådeløs mot de som bygger sin kjendisstatus på andre ting enn det å være kjendis, for eksempel idrettsutøvere og politikere."

Altså, for å starte med det mest åpenbare: Dama kallar seg motekritiker. Det betyr at VG faktisk betaler eit menneske for å site og synse om kva andre folk har på seg. Det forklarar ein del av det andre. For eksempel at ho er raus i forhold til begrepet kjendis. Ut frå det ho seier, kan ein tolke at ho: ikkje er nådelaus mot dei som er kjendis fordi dei faktisk gjer og kan noko. Det vil vel då seie alle som driv med ei eller anna form for kulturformidling (musikarar, skodespelarara etc) idrettsfolk, politikarar og andre folk som er mykje i media på grunn av yrket sitt. Det er ikkje dei ho trillar terning på antrekka til.

Kven er då desse andre. Kjendisane som er i media fordi dei kun byggjer sin kjendisstatus på å vere kjendis. Er det avdanka realitystjerner ho snakker om? Petter Pilgaard og Charter-Svein? Folk som er kjente, men som eigentleg ikkje har nokon grunn til å vere det?

Vegen synast kort til oss andre.Vi som ikkje er kjente  - fordi vi heller ikkje eigentleg har nokon grunn til å vere det.

Reint politisk er eg heilt samd med kulturministeren, som stilte i skisko på gallamiddag (ho hadde andre sko ho gjekk med inne på middagen, dette var eit lite fråspark til terningkasta kvinner får på antrekket dei har på seg på slike middagar) Eg kan bli djupt provosert at av kvinner alltid er venta å ha ein tilleggsfunksjon som pynt. Du kan vere så flink du berre vil til å synge/skrive/danse/gå på ski/drive med politikk. Men om du ikkje dekorerer godt nok, så må du rekne med at det trekk ned. Det er ikkje slik for menn. Menn kan vere flinke til noko, og så blir det sett og vurdert ut frå det. Kvinner skal ta seg ut.

Her om dagen var eg bak scena på Oslo Fashion Week. Der sprang det rundt ein haug med tynne halvnakne ungjenter. Dei vakla rundt på for høge helar som somme sleit med å gå på. Men kleda hang fint på dei, det skal dei ha.

Dei var langt frå å bli behandla som stjerner. Kroppane deira vart behandla som dei utstillingsdokkene dei fungerte som. Dei vart sminka, og styla. Kleda vart dratt av og på. Så vart dei jaga ut på scena der dei gjekk fram og tilbake, og så var det nytt klesskifte. I eit rom  med 80 - 90 menneske av begge kjønn var det ingen som tok hensyn til eventuell bluferdigheit. Kjolen vart dratt av så jentene stod der med blotta puppar, før neste kjole vart tredd på. Etter visninga vart jentene losa ut gjennom ein eigen inngang. Dei var ikkje velkomne på mottakinga der gjestane som hadde vore i salen var. Ingen kanapear til modellane. Kleshengarane var berre nyttige så lenge dei kunne ha klede på seg. Etterpå var dei uinteressante og i vegen.

Det er vanskeleg å skjøne kva som er så attraktivt med modellyrket. Som mor tenker eg at det er nokre få jobbar eg ikkje hadde likt om døtrene mine fekk. Eg håper dei har fleire ambisjonar for seg sjølv enn å vere flinke til å sjå fine ut på bilete. (Eller som i tilfelle glamour-modellar: vere flinke til å sjå fine OG dumme ut på bilete.) Eg blir skremt av alle bloggane som handlar om dagens outfit og "sjå kor flink eg er til å teikne på meg augebryn". Kven er det som har fortalt desse jentene at om dei ikkje har kjøpt det avklipte håret til fattige jenter i India (ja, det er det extensions er) og kan sette den rette trutmunnen, så er dei ikkje verdt nok? Heldigvis finst det mange andre der ute, jenter (og gutar) som tør å meine og ta plass.

Sånn.. det var dagens vesle utbrot.

Toleranse i praksis

Det er ikkje mykje å seie om gårsdagens Spelemannspris. Anna enn at utdeling og nachspiel har alle ingrediensane frå ein god gammaldags fest i frå tenåringstida. Nokon har sagt noko stygt til nokon andre. Dei har reagert med å svare noko stygt tilbake. ”Alle” er sure på den som sa det stygge, og nokon har faktisk tømt øl over syndebukken. Syndaren sjølv er prega av bondeanger, og seier at han angrar og ikkje meinte det sånn. Han får trøst av ein kompis. Dei reparerer litt saman.

Eg gidd ikkje seie så mykje om verken møkkamenn eller anna åpenbart dårlig dømmekraft.
Det eg vil seie noko om er det som er den viktige diskusjonen her. Kva er OK å seie igrunn? Og er det slik at du ”har lov til” å seie kva som helst, så lenge du etterpå kan seie at ”eg er ikkje rasist altså!”?

Det er ein diskusjon som ein tar ofte. Er det lov å seie ”neger” om du ikkje meiner det negativt? Kva med kvinnenedsettande kommentarer? Eller å kalle nokon homo? Er det magiske løsningsordet ”jammen eg meinte det ikkje sånn”?!

Er det OK? Er det du sjølv som skal avgjere kor grensene går for kva du har lov til å seie. Ut frå kva du innerst inne meinte med det? Så lenge du ikkje sjølv definerer deg som ein rasist, så er du ikkje det? Kva er då det å vere ein rasist, eller homofob, eller sexistisk? 

Ingen av dei mest mannsjåvinistiske kommentarane eg har fått servert oppover er blitt servert meg med bakanforliggande ondskap. Berre med bakanforliggande dumskap eller haldningar som er gått ut på dato. Kvar for seg er dei enkeltkommentarar sagt av folk som trur at så lenge dei ikkje slår kona si eller dagstøtt driv med bevisst psykisk terror, så har dei ingen grunn til å sjå litt på haldningane sine.

For den som er mottakaren av kommentarane er dei dråpe for dråpe med på å gi ei usikkerheit. Dei fortel deg einskildkommentar for einskildkommentar at du ikkje er god nok. Og det er det som er målet, å sørge for å dra deg litt ned, sørge for at du ikkje opplever deg likeverdig. Sørge for at du ikkje prøver deg i ei rolle der nokon ikkje vil ha deg.

Meinte du det ikkje sånn? Nei då får du la vere å seie det og!!
Det er sjølvsagt ikkje vondt meint å kommentere utsjånaden til ei dame i positive ordelag. Men som kvinne kan det til tider vere irriterande å oppleve at du i tillegg til dine faglege kvalifikasjonar er forventa ha ha ein funksjon som pynt. Pyntar du ikkje godt nok opp, så trekk det ned for heilheita, same kor dyktig du er. ”Den søte ungen damen kan jo hente kaffen” 

I dag har dei fleste av oss ein ganske grei identitet i forhold til kva vi er eller ikkje er. Vi opplever ikkje oss sjølve som rasistiske eller mannssjåvinistiske eller homofobe. Vi ser på oss sjølve som moderne oppegåande menneske. Men om vi ikkje lar dei haldningane kome ut av munnen vår så hjelp det lite.

For vi er med på å spre små dråpar av haldningar vi ikke støttar, som igjen gjer det lettare for andre å gjere det same. Og ikkje minst er det med på å skape eit inntrykk av kven vi er, som vi kanskje ikkje er komfortable med.

Om du er av dei som vil forsvare til det siste din rett til å bruke ordet neger, fordi du ikkje meiner det negativt. Tenk då over følgande: Om eg (og mange med meg) høyrer nokon bruke ordet neger, så blir vedkommande litt mindre i mine auge. Sjølv om eg innser at ordet blir sagt dumskap, ikkje ondskap. Om du vel å sjå vekk frå den typen spelereglar, som vi andre ser og følgjer, så må du faktisk akseptere det. At dine pakkisvitsar, sexistiske kommentarar, bruk av homo som skjellsord, eller kva som helst anna av same kaliber, fortel meg at du reint sosialt sett heng litt etter. Anten så meiner du det du seier, eller så er du ikkje i stand til å skjøne at du dummar deg ut når du seier slikt.

Ingen av delene gjer at du framstår på ein positiv måte.

Det er rett og slett ikkje så bra imagebygging. Du framstår dum, kunnskapslaus og med dårlege haldningar. Litt heimeavla rett og slett. Slett ikkje moderne og verdsvant.

Det er mogeleg du har mange andre gode kvalitetar gøymt der inne. Eg, og mange med meg, gidd ikkje å finne det ut etter at du har snakka om ”dei jævla svartingane”. Det er eit kort liv og mange andre folk vi kan bruke tida på å bli kjent med.

To ting til slutt:
Om du kjenner ein mørkhuda som ikkje blir støtt av at du kallar han eller henne neger. Eller ein homo som fortel "rompis-vitsar" sjølv. Eller ei kvinne som meiner at kvinner og menn tross alt er skapt forskjellig, så gir ikkje det deg lov til å snakke sånn. Det er eit menneske med ei meining. Ingen har stemt dei fram som talerør for ei gruppe.

Og om du har tenkt å unnskylde deg etterpå på politikarmåten. Altså seie at ”dersom noen har opplevd dette støtende, så beklager jeg det” så berre la vere. Det er ikkje ei unnskyldning. Det ligg ikkje eit snev av sjølvinnsikt i det, faktisk. Det er berre eit forsøk på å late som om du er lei deg. Glatte over. Du har gjort noko toskete uavhengig av reaksjonane som har kome. Stå for det, eller legg deg flat. Ikkje prøv å snike deg unna.